55 sayli orta mekteb

10A

AMAL Ziyalı Herekatı

AMAL Ziyalı Herekatı bele hesab edir ki, hazırda ictimaiyyete teqdim olunan tehsil haqqında qanun layihesinin bu şekilde qebulu milli tehsil, telim ve terbiye sistemimizin müasir teleblerine cavab vermir. davaminda daha etrafli AMAL Ziyalı Herekatı bele hesab edir ki, hazırda ictimaiyyete teqdim olunan tehsil haqqında qanun layihesinin bu şekilde qebulu milli tehsil, telim ve terbiye sistemimizin müasir teleblerine cavab vermir. On ilden artıq üzerinde işlenildiyine ve defelerle müzakire olunduğuna baxmayaraq, mövcud tehsil qanunu elmi-nezeri seviyyesine göre hele de tam ve bitgin deyildir. Dil, üslub ve mezmun cehetden olduqca dolaşıq, qeyri-deqiq, ehatesiz formada yazılmışdır. Bu qanunun bütövlükde mezmun ve mündericesi XXI esrin ruhuna, bu günün demokratik teleblerine, dünyanın inkişaf etmiş tehsil sistemi standartlarına ve milli tehsilimizin qabaqcıl enenelerine tam cavab vermir. En esası odur ki, burada professionallıq, intellektuallıq, demokratizm kimi ümde keyfiyyetler çatışmır. Hiss olunur ki, qanun layihesi tehsil sistemine yaxşı beled olan, çağdaş pedaqoji dünyagörüşe, geniş emeli tecrübeye malik, ana dilimizin qanun-qaydalarını mükemmel bilen mütexessisler terefinden deyil, praktiki tehsilden uzaq, pedaqoji ve hüquqi savadı aşağı seviyyede olan icra aparatı işçisi terefinden yazılmış ve hansısa xarici tehsil qanununun mexaniki tercümesinden ibaretdir.

(Evveli öten sayımızda)

Düzelişler

Madde 11 «Tehsil formaları» deyil, «Tehsilin formaları» kimi yazılmalıdır.

Bendde olan «formal tehsil» ve «qeyri formal» ifadeleri anlaşılmazdır. Qoyulan metlebi düzgün ifade etmir. Evezinde mezmunu tam ifade eden başlıqlar tapılmalıdır. Eslinde «formal» sözü yalan sözü ile sinonimdir. Bunu real tehsil sistemine nece aid etmek olar?

Madde 13-ün 13.3. bendi aşağıdakı kimi verilmelidir:

Tehsil müessiseleri funksiyalarına uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyeti orqanı terefinden müeyyen edilir.

13.7. bendinde «öz» sözü «daxili» sözü ile evez olunmalıdır.

13.10. bende aşağıdakı düzelişler yazılmalıdır:

Tehsil sisteminde siyasi partiyaların ve siyasi fealiyyetle meşğul olan ictimai birliklerin, dini teşkilatların strukturlarının yaradılmasına ve fealiyyetine istisnasız olaraq yol verilmir.

15.1. bendinde mena anlaşılmazlığına yol verildiyine göre, aşağıdakı kimi yazılmalıdır:

Mektebeqeder tehsil müessisesi uşaqların terbiyesi, telim ve inkişafını bilavasite uşaq şexsiyyetinin formalaşmasına yöneltmekle ailenin ve cemiyyetin maraqlarını temin edir, müvafiq tehsil proqramlarına qoyulmuş teleblerin yerine yetirilmesinde mesuliyyet daşıyır.

18.5. bendi aşağıdakı formada redakte olunmalıdır:

Orta peşe-ixtisas tehsil müessiselerinin mezunları aldıqları ixtisas üzre ali peşe-ixtisas tehsili müessiselerinde tehsil qanunvericiliyine uyğun olaraq tehsillerini davam etdire bilerler.

19.1. bendinde aşağıdakı formada düzeliş aparılmalıdır:

Ali peşe-ixtisas tehsilinin meqsedi ümumi, tam, orta ve orta-peşe ixtisas tehsili esasında yüksek seviyyeli mütexessisler yetişdirmek ve onları heyata hazırlamaq, şexsiyyet kimi formalaşmasını temin etmekdir.

Madde 20-de başlıq bele deyişilmelidir: Ali mekteb tehsilinden sonrakı tehsil, alimlik dereceleri, elmi, pedaqoji adlar.

21.1. bendi aşağıdakı formada yazılmalıdır:

Vetendaşların fasilesiz tehsilini temin etmek, onların biliklerini daim tekmilleşdirmek ve artırmaq, yeni peşe ve ixtisaslara yiyelenmek üçün elave tehsil müessiseleri fealiyyet göstere biler.

21.2. bendi «ixtisasartırma kursları, yenidenhazırlanma ve yaşlıların tehsili üçün xüsusi tehsil proqramları tetbiq edilir» kimi yazılmalıdır.

21.3. bendi fikir dolaşıqlığına yol verildiyi üçün aşağıdakı kimi yazılmalıdır:

Kadrların tekmilleşdirilmesi, ilkin hazırlıq, ixtisasartırma ve yenidenhazırlanma tehsili arasındakı dövrde şexsiyyetin peşekarlığına nail olmaq üçün tehsilin fasilesizliyi temin edilir.

«Tehsil sisteminde elmi araşdırmalar» maddesindeki 22.1. bendi aşağıdakı kimi yazılmalıdır:

Tehsil sahesinde elmi araşdırmalar tedris prosesinin müasir metodlarla qurulmasına, telimin yeni texnologiyalarının, bütün istiqametler üzre yeni pedaqoji üsulların hazırlanmasına, tetbiqine ve müsbet neticeler alınmasına yöneldir.

22-ci maddeye aşağıdakı mezmunda yeni bend elave olunmalıdır:

Inkişaf etmiş xarici ölkelerde olduğu kimi, respublikamızın baza universitetlerinde de elmi-tedqiqat institutları açılır ve elmi işçilerin, kadrların hazırlanması hemin institutlarda keçirilir.

Madde 24-de «Tehsil müessiselerine qebul» başlığı anlaşılmaz ve natamam olduğuna göre deyişdirilmelidir. Çünki bu başlıq altında tehsil müessiselerine deqiq kimlerin qebulundan söhbet getdiyi melum deyil. Ona göre başlıq «Tehsil müessiselerine şagird, telebe ve müdavim qebulu qaydaları» formasında yazılmalıdır.

24.2. bendi aşağıdakı formada redakte olunmalıdır:

Mülkiyyet ve hüquqi-teşkilat formalarından asılı olmayaraq, xüsusi ixtisasla bağlı olan tehsil müessiselerine qebul müvafiq icra hakimiyyeti orqanının müeyyenleşdirdiyi qaydalara uyğun heyata keçirilir.

III feslin başlığı «Tehsil sisteminin idare olunması, tehsil prosesinin iştirakçılarının hüquq, vezife ve selahiyyetleri» formasında redakte olunmalıdır.

25.1. bendi «Tehsil sisteminin idare olunmasında müvafiq icra hakimiyyeti orqanları öz selahiyyeti ve hüquqları çerçivesinde iştirak edir ve bu selahiyyetleri aşdıqda şexsi mesuliyyet daşıyırlar» kimi yazılmalıdır.

25.2. bendi aşağıdakı kimi redakte olunmalıdır:

Tehsil sahesinde müvafiq icra hakimiyyeti orqanlarının selahiyyetleri tehsil müessiselerinde tenzimleme, elaqelendirme, temin etme, icra ve nezaret funksiyaları üzre müeyyenleşdirilir.

25.3.6. bendi «Dövlet tehsil müessiseleri ve yerli tehsil idareetme orqanlarının rehberlerini müvafiq hüquqi normalar esasında vezifeye teyin etmek ve vezifeden azad etmek» kimi yazılmalıdır.

25.3.7. bendi «ayrı-ayrı tehsil pillelerine qebul qaydalarını tesdiq etmek» kimi yazılmalıdır.

25.3.13. bendinde «eyani tehsil istisna olmaqla» sözleri möterizede yazılmalıdır.

25.3.14. bendinde «ciddi pedaqoji» ifadesi anlaşılmazdır. Ümumiyyetle, dilimizde bele ifade işledilmir. Ona göre de, burada «ciddi» sözü «lazımi» sözü ile evez olunmalıdır.

25.3.18. bendinde «yaratmaq» ifadesi anlaşılmazdır. Hiss olunur ki, bu, yanlış tercümenin neticesidir. Diger terefden, «xidmet ve fealiyyet» anlayışları bir-birine qarışdırılmışdır. Xidmet olunur, yaradılmır.

25.3.19. bendindeki «imkanlarına» sözünde mena tehrif olunduğu üçün o, «derecesine» sözü ile evez olunmalıdır.

25.3.20. bendi «bütün tehsil müessiselerinde pedaqoji işçilerin heftelik ve illik ders yükü normalarını müeyyen etmek» kimi redakte olunmalıdır.

25.4.2. bendi «Tehsil müessiselerinin xarici ölkelerindeki müvafiq tehsil orqan ve müessiselerinin beynelxalq teşkilatlarla elaqeli fealiyyetine, qarşılıqlı emekdaşlığına, birge proqramlarda iştirakına elverişli şerait yaratmaq» kimi redakte olunmalıdır.

25.4.3. bendi «Tehsil orqan ve müessiselerile, tehsille bağlı ictimai ve qeyri-hökumet qurumlarının elaqeli fealiyyetini teşkil etmek» kimi redakte olunmalıdır.

25.5.1. bendi «Tehsil sisteminin ahengdar fealiyyeti üçün lazımi maddi-texniki ve normativ-hüquqi bazasını yaratmaq» kimi redakte olunsun.

25.5.3. bendi «mülkiyyet ve hüquqi-teşkilati formalarından asılı olmayaraq, bütün tehsil müessiseleri üçün baza tedris plan, proqram derslik ve ders vesaitlerinin hazırlanması, tesdiqi ve neşrini temin etmek» kimi yazılmalıdır.

25.5.6. bendi «pedaqoji işçilerin fealiyyetini deyerlendirmek ve stimullaşdırmaq» kimi yazılmalıdır.

25.5.10. bendi «Tehsil müessiselerinin tedris, elmi, elmi-pedaqoji, informasiya ve diger teminatı gerçekleşdirmek» formasında redakte olunmalıdır.

25.5.12. bendi aşağıdakı kimi redakte olunmalıdır:

Müvafiq teleblere uyğun olaraq, tehsil müessisesinin tedris ve maddi-texniki bazasını inkişaf etdirmek.

26.1. bendinde «öz» sözü «daxili» sözü ile evez olunsun.

26.2 bendinde «ümumi yığıncaq» ifadesi orqan menasını ifade etdiyi üçün cümleden çıxarılsın.

26.3 bendi «Dövlet tehsil müessise rehberi müvafiq tehsil müessiselerinin ümumi kollektivi terefinden gizli sesverme yolu ile seçilir ve müvafiq icra orqanları terefinden tesdiq olunur» kimi redakte olunmalıdır.

26-cı maddeye qeyd: Rayon tehsil şöbe müdirleri istisna olaraq Tehsil Nazirliyi terefinden teyin edilir.

26.4. bendi aşağıdakı kimi redakte olunmalıdır:

Qeyri-dövlet tehsil müessisesinin idare olunması tehsil qanunu çerçivesinde daxili nizamnamesile tenzimlenir.

26.5. bendi «Tehsil idareetme orqanlarından başqa heç bir kenar idare ve teşkilat tehsil müessiselerinin idare edilmesine müdaxile ede bilmez» formasında redakte olunsun.

27.1.1. bendi «Tehsilalanlar-azyaşlılar, şagirdler, telebeler, kursantlar, müdavimler ve s.» kimi yazılmalıdır.

27.1.2. bendinde «pedaqoji prosesle» sözü «pedaqoji işle» ifadesile evez olunmalıdır.

27.1.3 bendi «valideynler ve tehsilalanı mövcud qanunvericilik esasında temsil eden şexsler» kimi düzeldilsin.

27.1.4. bendindeki «idare» sözü ixtisar olunmalıdır.

28.2.10. bendi «insanın leyaqet ve şerefini alçaldan, onun hüquqlarına zidd diger hereketlerden müdafie olunmaq» şeklinde yazılsın.

28.4. bendinde heddinden artıq söz tekrarına ve anlaşılmazlığa yol verildiyi üçün cümle aşağıdakı kimi redakte olunsun:

Ilk ve orta peşe-ixtisas, ümumi orta ve ali, elece de, dövlet xettile ferdi müqavileler esasında xarici ölkelerin akkreditesinden keçmiş ali tehsil müessiselerinde ve diplomdan sonrakı merhelede eyani formada tehsil alanlar hemin müddetde herbi çağırışdan möhlet hüququna malikdir.

Sonra gelen cümlede «müveffeqiyyetle» sözü ixtisar olunmalıdır.

29.4. bendi «Mehkemenin qerarı ile ceza alan ve fealiyyet gösterdiyi tehsil müessisesinin daxili nizam-intizam qaydalarını pozan şexsler pedaqoji işle meşğul ola bilmezler» kimi yazılmalıdır.

30.1.5. bendi aşağıdakı kimi redakte olunmalıdır:

Beynelxalq olimpiada qalibleri (I, II, III yerler) ali tehsil müessiselerinin eyni ixtisaslarına imtahansız qebul olunurlar.

30.1.6. bendi aşağıdakı kimi düzeldilmelidir:

Orta ümumtehsil mekteblerinin xüsusi istedadları ile ferqlenen mezunları qızıl ve ya gümüş medalla teltif olunurlar.

Sonra gelen cümle bele yazılmalıdır: Teltif qaydaları orta mektebin pedaqoji şuraları terefinden müeyyen edilir.

30.2.2 bendi «tehsilverenlere orta ve ali mekteblerin müvafiq şuraların teqdimatı esasında respublika üzre orta aylıq emekhaqqından yuksek hecmde emekhaqqı ve vezife maaşı müeyyenleşdirilir» kimi yazılmalıdır.

30.2.3. bendi «Tehsilverenlerin emekhaqqı onların ixtisas seviyyesine, keyfiyyet göstericisine, pedaqoji stajına, alimlik derecesine, elmi ve fexri adına, gördüyü işin hecmine göre qanunvericilikle müeyyen edilmiş qaydada ödenilir» kimi redakte olunsun.

31.2.1. bendindeki «adet ve eneneleri» ifadesi «xalqına» sözünden sonra yazılmalıdır. Hemin bendde «hissi yaratmaq» ifadesi atılmalıdır.

31.2.8. bendi «övladlarının tehsilden yayınmasına göre menevi mesuliyyet daşımaq» kimi yazılsın.

May 2005-ci il